ABD salgınla boğuşurken Trump’ın yurtdışına yolladığı birçok solunum cihazının nereye gittiği bilinmiyor

Hayati önem arz eden ventilatörlerin, o güne kadar hiçbir vaka görülmemiş bazı ülkelere yollandığı belirtiliyor ABD’de Donald Trump…
Ay ve ötesine uçuşları mümkün kılmak için NASA Uzay Fırlatma Sistemi’ni (Space Launch System - SLS), SpaceX ise Starship’i geliştiriyor. Phys.org'un aktardığına göre, işte bu uzay araçlarına ait bilgiler ve farkları: Starship Roketler yörüngeye girmek için birden fazla aşamadan geçiyor. Örneğin uçuş sırasında, kullanılmış yakıt depoları atıyor. Bu sayede roket hafiflerken daha kolay hızlanması da sağlanıyor. Örneğin SpaceX’in sistemi, Büyük Falcon Roketi (Big Falcon Rocket - BFR) adlı fırlatma aracıyla Starship’ten oluşuyor. BFR’da sıvı metan ve sıvı oksijen birleşimi kullanan Raptor adlı motor kullanılıyor. 15 milyon librelik itiş gücü sağlayan Raptor, NASA’nın Apollo görevlerindeki roketlerin yaklaşık iki katına denk geliyor. BFR’ın tepesinde 6 Raptor motoruna sahip Starship bulunuyor. 100 mürettebat barındırabilen Starship’te uydular için büyük bir bölme ve ekstra yakıt depoları da mevcut. Bu sayede gezegenler arası uzun süreli uçuşlar yapılabilmesi hedefleniyor. Starship, hedeflenen iniş bölgesine gitmek için küçük ve hareketli kanatlarını kullanıyor. İniş yapacağı zamansa dikey konuma geliyor. İnişte kullanılan Raptor motorları sayesinde Dünya, Mars ve Ay gibi farklı özelliklere sahip yerlerde çalışabiliyor. Ayrıca, 100 tondan fazla yük taşıyabilen Starship ve BFR’nin her ikisi de yeniden kullanılabiliyor. Uzay Fırlatma Sistemi NASA’nın yaklaşık 100 metre uzunluğundaki SLS’inin, ajansın şimdiye kadar kullandığı en güçlü roket unvanını Saturn V’den alması bekleniyor. 3,3 milyon litreden fazla sıvı hidrojen ve sıvı oksijen içeren SLS’in ana bölmesinde 4 RS-25 motor var. Bu motorların Raptor’dan temel farkı, sıvı metan yerine sıvı hidrojen kullanması. Ana bölmenin etrafında, fırlatma sırasında 8,2 milyon librelik itiş gücü sağlayan iki katı roket güçlendiricisi mevcut. Bu, uzay aracını alçak Dünya yörüngesine kadar çıkarıyor. SLS’in astronot kapsülünü Dünya yörüngesinin dışına çıkarmayı amaçlayan üst bölmesindeyse sıvı yakıtlı tek bir RL-10 motoru bulunuyor. Halihazırda ATLAS ve DELTA roketlerinde kullanılan RL-10, RS-25’e göre daha küçük ve hafif.

Hayati önem arz eden ventilatörlerin, o güne kadar hiçbir vaka görülmemiş bazı ülkelere yollandığı belirtiliyor

ABD’de Donald Trump yönetiminin başka ülkelere 8 bin 700 solunum cihazı gönderdiği ancak bunların birçoğunun nereye gittiğinin hesabının tutulmadığı ortaya çıktı.

Hükümet Sorumluluk Ofisi’nden (GAO) perşembe günü yayımlanan bir rapora göre Trump’ın ABD’yi “ventilatörlerin kralı” olarak lanse etmesinden haftalar sonra işe koyulan eski yönetim, dünyanın dört bir yanına binlerce ventilatör gönderdi ve bu işlemler 200 milyon dolara (yaklaşık 1,4 milyar TL) mal oldu.

Koronavirüs salgınından en şiddetli etkilenen ülke olan ABD çok ihtiyaç duyduğu ventilatörle ilgili sıkıntı yaşarken, yönetimin gönderdiği hayat kurtarıcı bu cihazların 150 tanesiyse o güne kadar hiçbir vakanın kayda geçmediği denizaşırı ülkelere gitti.

Yönetim Kiribati ve Nauru’ya toplamda 20 ventilatör gönderme kararı aldığında Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre bu ülkelerde teyit edilmiş tek bir koronavirüs vakası bile görülmemişti.

Trump yönetimi 2020 mayıs sonlarından eylül sonlarına kadar 43 ülkeye 8 bin 722 ventilatör göndermeyi taahhüt etmişti. Ancak GAO raporu, bu sözler verilirken hangi ülkelerin ventilatöre ihtiyaç duyduğu ya da kaç tane gönderileceğine dair ortada net bir kriter olmadığını gösterdi.

Eski Başkan ayrıca, Barack Obama yönetiminden kendilerine hiçbir ventilatör kalmadığını iddia etmişti. CNN’e konuşan Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı yetkilileriyse, ellerinde 16 bin 660 ventilatör olduğunu ve bu stokun neredeyse tamamının önceki yönetiminin görev süresinin sona ermesinden bu yana muhafaza edildiğini, 2 bin 425 cihazın da bakımda olduğunu bildirmişti.

Salgın Mart 2020 sonlarında artmaya başladığında Trump, koronavirüsle mücadelede iki önemli bileşen olan ventilatör ve N95 maskelerinin üretimini artırmak için Savunma Üretim Yasası’nı harekete geçirmişti.

GAO ise Mayıs 2020’de ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın (USAID) yurtdışındaki ilk ventilatörleri teslim etmeye başladığını ve ilk sevkiyatların Güney Afrika, El Salvador ve Rusya’ya gittiğini bildirdi.

Ulusal Güvenlik Konseyi (NSC), USAID’e “alıcı ülkeler, miktarlar ve üreticiler dahil olmak üzere ventilatör bağışlarına” ilişkin kararlar konusunda talimat verdi. Ancak ne USAID ne de NSC, ödeme kararlarının nasıl alındığına dair herhangi bir bilgi vermedi. Rapora göre NSC, GAO’nun sorularını da karşılıksız bıraktı.

CNN’in haberine göre ventilatörlerin dağıtımı USAID’in Kovid-19’la mücadelede ilk planının bir parçası değildi ve bu da çabayı daha da karmaşık hale getirdi.

GAO raporu, 8 bin 722 ventilatörün neredeyse tamamının Aralık 2020’ye kadar dağıtıldığını gösterirken, USAID’in bu cihazların takibini yapmak için elinde güvenli bir yol olmadığını ve makinelerin yerleri hakkında da yalnızca “sınırlı bilgi” bulunduğunu ortaya koydu.

Dahası, ventilatörlerin nerede olduğuna dair bilgi eksikliği, ajansın makineleri takip etmek adına elinde uzun vadeli bir bütçe olmasına rağmen gerçekleşti.

CNN’e göre ventilatörlerin neredeyse yarısı 5 ülkeye gitti: Brezilya, Endonezya ve Güney Afrika’nın her birine bin, El Salvador’a 600 ve Peru’ya ise 500 cihaz düştü. Ancak bu ülkelerdeki ihtiyaçlar büyük farklılıklar gösteriyordu. El Salvador, USAID’in ventilatör tahsisini taahhüt ettiği gün 74 yeni vaka ve bir can kaybı yaşarken, Brezilya’daysa 33 bin yeni vaka ve bin 46 can kaybı kayıtlara geçmişti.

Previous Article

İlişkileri Biden Döneminde Neler Bekliyor?

Next Article
SLS, NASA’nın Ay programının bir parçası olan Artemis 1 görevi dahilinde gönderilecek Orion mürettebat kapsülünde kullanmayı planlıyor. 2021’de gerçekleşmesi hedeflenen programdaki bu görevi için mevcut NASA roketleri yeterli değil. Ana bölme ve roket güçlendiricilerin yeniden kullanılabilme ihtimali düşük. Zira SLS okyanusa inmiyor, düşüyor. Bu nedenle 120 tona kadar yük taşıyabilecek şekilde tasarlanan SLS’in sisteminin çevre ve malzeme maliyeti yüksek. SLS’de kullanılan teknolojinin çoğu, önceki görevlerden uyarlanırken bu sayede araştırma ve geliştirme süresi epey kısaldı. SLS teknolojisine bu yüzden “ekipman mirası” deniyor. Kim önde? NASA, Ay’a mürettebat göndermeyi hedeflediği ve SLS kullanan ilk insanlı görevi Artemis 2’yi 2023 Ağustos’unda fırlatmayı planlıyor. Öte yandan, SpaceX’in insanlı fırlatma için planladığı belirli bir tarih yok. 2023’te Ay turizmini gerçekleştirmeye dair proje #dearmoon üstünde çalışan şirketin CEO’su Musk, 2024’te Starship’in kullanıldığı insanlı Mars görevinin yapılabileceğini söylemişti. En nihayetinde bu yarış, yıllardır testler gerçekleştiren, büyük deneyime sahip ancak bütçe ve yönetimde yaşanan değişikliklerle sınırlandırılan NASA’yla, uzay alanında yeni fakat 109 Falcon 9 roketini yüzde 98 başarı oranıyla fırlatan ve uzun vadeli nakit akışına sahip bir şirket arasında.

Önce kim uzaya gidecek: Elon Musk'ın SpaceX'i mi, ABD'nin NASA'sı mı?

Related Posts